داستان کوتاه ويزاي بهشت (نسخه اصلي) – اثر: امير عباس جعفري
آخرين بار خيابان جمهوري ديدمش، سر خيابان بابي ساندز، اول نشناختمش. يك تي شرت زردرنگ پوشيده بود، ريشهاش را هم از ته زده بود. رفتم جلو، گفتم: «ابراهيم! خودتي؟» خودش بود، ولي پاك عوض شده بود. حرف زدنش هم مثل هميشه گرم نبود. گفتم: «اينجا چه كار ميكني؟» اكراه داشت كه حرف بزند، گفت: «آمدم ويزا بگيرم.» و خواست خداحافظي كند كه دستش را گرفتم. گفتم: «ويزا براي كجا؟ چي شده مگر؟» گفت: «ولم كن رضا! عجله دارم.» دستش را با تكان از دستم بيرون كشيد و رفت. خشكم زد. با خودم گفتم: «خدايا! اين ابراهيم همان ابراهيم است؟!»
«رضا اشعري، همرزم شهيد»
آشناييمان برميگردد به سال 62. آن موقع من 17 سالم بود، مقر گردان سرپل ذهاب بود. من امدادگر بودم. ابراهيم هم امدادگر بود، اما گروهان يك بود. شنيدم كه چند تا از بچهها تيفوس گرفته اند. يك چادر سه تخته آن طرف رودخانه زده بودند و كسي هم حق ملاقات با آنها را نداشت. يك روز مريزاد، مسئول بهداري گردان آمد سراغم، گفت: «منتظري! از امروز برو چادر بيمارستان - اسميبود كه بچهها روي آن چادر گذاشته بودند - كمك عطايي» گفتم: «عطايي ديگر كيست؟» گفت [كه] مال گروهان يك است. رفتم چادر بيمارستان. وارد شدم. داشت به يكي از بيمارها آب ميداد، متوجه ورود من نشد. وقتي برگشت تعجب كردم. 13 يا 14 سال بيشتر نداشت. سلام كردم. گفت: «عقب!» من يك قدم عقب رفتم. دوباره گفت: «عقب!» يك قدم ديگر رفتم عقب. بعد گفت: «خب، حالا عليكم السلام، كارتان را بفرماييد». هم لجم گرفته بود، هم تسخير شده بودم. با لكنت زبان گفتم: «آقاي مريزاد من را فرستاده براي كمك به شما». همان طور با تحكم گفت: «به آقاي مريزاد بگو، ابراهيم كمك لازم ندارد». من از روي لج عقب عقب رفتم تا او ديگر نگاهم نكرد. بعد هم راهم را كشيدم و رفتم.
«علي منتظري، همرزم شهيد»
يك روز آمد خانه و يك راست رفت زيرزمين. نگرانش شدم. دنبالش رفتم ديدم بچه ام سرش را گذاشته روي مهر، هايهاي گريه ميكند. من هم روي همان پله ها نشستم و همپايش گريه كردم … بعد … ببخشيد … بعد رفت قرآن را برداشت [و] با ترتيل شروع به خواندن كرد. صدايش يك حزن تازه اي داشت. نيم ساعتي قرآن را خواند، بعد آمد سراغ من و سلام كرد. گفتم: «ابراهيم جان! چي شده مادر؟ نصفه جان شدم». گفت: «يك از خدا بي خبري پيدا شده به قرآن توهين كرده، يك كتاب نوشته به اسم آيات شيطاني.» گفتم: «خدا ان شاءالله لعنتش كند، كي هست؟» گفت: «يك انگليسي هندي الاصل است».
«مادر شهيد»
فتواي حضرت امام كه صادر شد، ديگر آرام و قرار نداشت، انگار خط سرنوشتش را پيدا كرده بود. ميگفت كه من فقط يك آرزو دارم.
«برادر شهيد»
از علي منتظري شنيدم كه رفته آلمان براي معالجه. گفتم: «مگر شيميايي اش حاد شده؟» گفت: «ظاهراَ». البته بعد از خيبر، تا آنجا كه من خبر دارم ناراحتي هميشه باهاش بود.
«رضا اشعري، همرزم شهيد»
ديگر سر كلاسها هم نميآمد. من تعجب ميكردم كسي كه حاضرشدن به موقع سر كلاس را واجب شرعي ميدانست، چطور ميشود كه يك هفته اصلاَ سر كلاس نيايد؟ البته گاهي دانشكده ميديدمش، ولي عوض شده بود. تند ميآمد، تند ميرفت؛ با كسي هم گرم نميگرفت.
«ساسان طالبي، از دوستان شهيد»
ميگفت من زنده باشم و يك مرتد كه به اشرف مخلوقات توهين كرده، جايزه بگيرد؟ من زنده باشم و يك نفر كه قلب آقا امام زمان را خون كرده، خوش بگذراند؟!
«برادر شهيد»
من به قضيه شک داشتم. به اصل موضوع شک داشتم. به بچه ها گفتم که اين پسره را بياوريد من ببينمش. قرار گذاشتيم. معمولاَ افرادي که در قرارهاي اين جوري حاضر مي شوند، مضطرب اند، اطمينان به نفس کافي ندارند و دستپاچه برخورد مي کنند. اما اين شهيد ما که آمد، اصلاَ اين طوري نبود. سلام که کرد و نشست، من دلم قرص شد. همانجا توي دلم گفتم: «خدايا! بنازم به قدرتت؛ چه جوان هايي ما داريم و دلمان بعضي وقتها از توطئه هاي خارجي مي لرزد!»
«يک مقام امنيتي»
اين يعني همان خليفه اي كه خدا ميفرمايد ما در زمين قرار داده ايم. شهيد عطايي مصداق محسوس همين معناست.
«دكتر رضا داوري، استاد فلسفه ي شهيد»
گفتم: «مادر! من دختر فلاني را برايت ديده ام، با خانواده شان صحبت كرده ام. تو اصلاَ به اين مسأله توجه نميكني! امام فتوايي داده اند، ان شاءالله عمل ميشود، تو مكلف به اين مسأله نيستي!» گفت: «چرا مادر! من مكلفم، من ميدانم دارم چه كار ميكنم».
«مادر شهيد»
يقين داشت، راهش را پيدا كرده بود و انگار روي نقطه اي ايستاده بود كه انتهاي مسيرش را ميديد.
«دكتر رضا داوري، استاد فلسفه»
گفتم: «مادر! جواب مردم را چي بدهم؟ اسم گذاشتيم روي دختر مردم». گفت: «تو فقط قول بده اين راز را با كسي در ميان نگذاري». هي خودش را به آن راه ميزد. گفتم: «من دارم از آبرويمان توي مردم حرف ميزنم». دوباره گفت: «ميداني؟ اگر اين قضيه لو برود، زندگي من لو رفته، شما كه اين را نميخواهيد؟» هي من از ازدواج ميگفتم، هي او ميگفت كه اين قضيه بين خودمان بماند.
«مادر شهيد»
آخرين باري كه ديدمش توي دانشكده بود. چند وقت بود كه دوست داشتم ببينمش و مفصل باهاش حرف بزنم. بس كه به كسي محل نميگذاشت، عقده اي شده بودم. آن روز يادم هست كه كلاس نداشتم. جلو فروشگاه ديدمش. گفت: «ميخواهم باهات حرف بزنم». گفتم: «خوب است بالاخره ياد رفقايت هم ميكني!» گفت: «طاقت گلايه ندارم، اوضاعم قاطي پاطي است. يك خبر خوبي برايت دارم، اگر به حرفم گوش بدهي پشيمان نميشوي.»
«ساسان طالبي»
گفت: «يك دوست دارم اسمش طالبي است …» شما ديديدش، انگار با او مصاحبه هم كرده ايد، پسر خوبي است خدا حفظش كند؛ گفت: «قضيه را برايش تعريف كردم، نشاني را بده برود خواستگاري.» آنجا بود كه فهميدم تصميمش برو برگرد ندارد. بند دلم لرزيد … گفتم: «خدايا! اگر قسمت اين است، من راضي ام.» نميدانم توي قيافه ام چي ديد؟!… [گريه ي مادر] پرسيد: «راضي هستي مادر؟» گفتم: «آره پسرم!»
«مادر شهيد»
بهش گفتم كار اشتباهي كرده كه مادرش را در جريان گذاشته [است]. گفت: «شما هنوز مادر من را نشناخته ايد». واقعيت اين بود كه من خودش را هم هنوز نشناخته بودم. گفتم: «با اين حال صحبتهايي هست كه بايد با مادرت و با هر كس ديگري ديگري كه قضيه را ميداند بكني».
«يک مقام امنيتي»
يك هفته كارمان تمرين بود؛ اگر زنگ زدند كي بردارد، چي بگويد؛ اگر آمدند در منزل چي؟ دوستان چي؟ دانشكده چي؟ و خلاصه وقتي كه داشت ميرفت، ما آن قدر آماده شده بوديم كه انگار يك سال است به خارج رفته است.
«برادرشهيد»
از همان موقعها بوي شهادت ميداد. به قول بچهها نوربالا ميزد. بهش ميگفتيم: فلق. آن روزها فخرالدين حجازي آمده بود سرپل ذهاب، يك سخنراني كرده بود و نماز شب خوانهاي رزمنده را «فلق» ناميده بود. من خيلي به دست و پايش ميپيچيدم. ميگفتم: «تو آخرش شهيد ميشوي!» او هميشه در جواب ميگفت: «ما تا انقلاب مهدي زنده ايم!»
«علي منتظري»
وقتي بهش گفتم: «ما هيچ کمکي نمي توانيم بکنيم» هيچ تغييري در او رخ نداد. نه در عزمش، نه در رفتارش و نه حتي در چهره اش. گفت: «من از شما کمک نخواستم، فقط خواستم در جريان باشيد، حتي اجازه هم نمي خواهم، مگر اينکه بازداشتم کنيد؛ والا به ياري خدا تا آخرش مي روم.»
«يک مقام امنيتي»
تقاضاي ويزاي ويژه كرده بود. گفته بود كه حاضر است پناهنده شود و عليه ايران حرف بزند. از طرف سازمانهاي آمريكايي هم حمايت شده بود، از جمله سازمان ديده بان حقوق بشر. … [رييس يكي از گروهكهاي غيرقانوني در ايران] هم او را تأييد بود. به اين نتيجه رسيده بوديم كه مشكل شخصيتي دارد و قابل بهره برداري است.
«كاردار سفارت سوييس در تهران در مصاحبه با سي.ان.ان»
همه ي تست ها مثبت بود. نقطه ي فرود هم چک شده بود. مشکلي نبود، اما مي دانستيم که درصد موفقيت بسيار پايين است. 10 تا 30 درصد بيشتر اميد نبود. به خودش هم گفتيم. جواب داد: «مطمئن باشيد که من پيروزم.»
«يک مقام امنيتي»
خيلي چيزها را از امام ياد گرفته بود. به خصوص اطمينان قلب و صلابتي كه داشت نمونه بود. به ما روحيه ميداد. به من ميگفت: «اسماعيل! اين راهي كه من ميروم شكست تويش نيست». من فكر ميكردم كه منظورش اين است كه حتماً به نتيجه ميرسد، اما وصيتنامه اش را که خواندم منظورش را فهميدم. از قول امام نوشته بود: «چه بكشيد و چه كشته شويد پيروزيد.» و اين همان چيزي بود كه شخصيت او را ساخته بود.
«برادر شهيد»
… و بالاخره هم رفت و رسيد و پيروز شد …
«دكتر رضا داوري»
قبرش را نميدانم كجاست. ميروم بهشت زهرا سر يك قبر خالي كه اسم او روي سنگش است، ميگويم: «مادر! توي دنيا كه سربلندمان كردي، [در] آخرت هم دستمان را بگير». بچه ام نمرده، قبرش را هم كه ميبينيد خالي است! باور كنيد به خود مقام سيدالشهدا هميشه باهاش حرف ميزنم و جواب ميگيرم. جوابهاش به قلبم خطور ميكند. ميگويم: «مادر! من باور دارم كه شهيدها زنده اند.» بعد حرفم را ميزنم، بلافاصله جواب ميگيرم. هميشه وجودش را با خودم حس ميكنم. بچه ام نگران من است.
«مادر شهيد»
ميگفت كه ما تا انقلاب مهدي زنده ايم و من واقعاَ نميدانم آن روزها هم ميدانست كه شهيد ميشود يا نه؟ هر وقت تنها ميشديم از خدا حرف ميزد، از آخرت و به خصوص از شهادت. ميگفت: «خدا نعمتي برتر از شهادت خلق نكرده [است] ».
«رضا اشعري»
هر وعده بعد از غذا، دور سفره، هر کس يک دعا مي کرد و بعد سفره جمع مي شد. ابراهيم هميشه يک دعا را تکرار مي کرد:«خدايا! شهادت در راه خودت را به همه ي ما عنايت کن.» يک روز اشعري زد تو حالش. کنار او نشسته بود و همان دعاي او را کرد. بچه ها با خنده آمين گفتند. نوبت ابراهيم بود. اصلاً نخنديد. يک کم مکث کرد و بعد با لحن غريبي، انگار از ته دل گفت:«خدايا! شهادت در راه خودت را به همه ي ما عنايت کن.» بچه ها همه آمين گفتند و پيدا بود که همه تحت تأثير قرار گرفته اند.
«علي منتظري»
سر كلاس سؤالاتي ميپرسيد كه معلوم بود اين جوان به يك جاهايي رسيده است. من خودم گاهي [در پاسخ دادن] ميماندم. يك ملاقاتي هم گويا با حضرت آيت الله جوادي آملي داشته، ايشان را هم گويا تحت تأثير قرار داده بود. يك روز بعد از درس به من گفت: «استاد! به نظر من اين يك اشتباه فلسفي است كه من ِ انسان همان روح انسان است.» حالا من همان جلسه اين مطلب را درس داده بودم. گفتم: «پس من ِ انسان از ديدگاه شما چيست؟» گفت: «من ِ انسان خيلي عميق تر از روح است. من ِ آدميزماني كشف ميشود كه انسان خدا را كشف كند.» بعد اين آيه را خواند: و لا تكونوا كالذين نسواالله فانسهم انفسهم اولئك هم الفاسقون. (1)
«دكتر رضا داوري»
اينها را ديگر من با واسطه مي گويم. گفتند كه بنا بوده در جريان بازديد رشدي از يك كتابخانه او را با گلوله بزند، اما قبل از ورود به او مشكوك ميشوند. در حين بازرسي بدني فرار مي کند و از پشت گلوله ميخورد. جالب اينكه كوچك ترين خبري منعكس نشد. انگار نه انگار كه چنين واقعه اي وجود خارجي داشته [است]. بعدها كه خبرش غير رسمي درز كرد، يك اشاره هاي تلويحي كردند و بعد هم هيچ.
«يک مقام امنيتي»
آن شب من خواب ديدم. شوهر مرحومم هميشه مي گفت: «شبي که ابراهيم به دنيا آمد، يک سيد نوراني يک انگشتر زرد به انگشتم کرد.» آن شب من خواب ديدم که با مرحوم شوهرم نشسته ايم، منتظريم که ابراهيم بيايد ناهار بخوريم. يک سيد نوراني آمد به مرحوم شوهرم گفت: «حاج آقا! آن انگشتر امانتي را آمده ام بگيرم.» من از خواب پريدم و تا صبح گريه کردم. اسماعيل بچه ام آمد توي اتاق. هي دلداري ام داد. من هم هي مي گفتم: «مادر! ديگر بي ابراهيم شدم، پسرم حجله نديده رفت شهيد شد. خدا اين آمريکا را ذليل کند. الهي رشدي ملعون تکه تکه بشود. الهي آب خوش براش از زهر هلاهل بدتر بشود.»
«مادر شهيد»
من خودم دست كمي از مادرم نداشتم. دلشوره ي عجيبي داشتم. آن شب اصلاَ خوابم نبرده بود، اما بايد مادر را آرام ميكردم. نميخواستم همسايهها خبردار شوند.
«برادر شهيد»
ميگفتند اصلاَ موفق به ديدار رشدي نشده [است]. تور حفاظتي رشدي خيلي قوي است. آبروي سياسي اروپا در گرو امنيت رشدي است و به همين دليل شديدترين تدابير را در نظر گرفته اند.
«رضا اشعري»
سلمان رشدي با فتواي امام اعدام شد و اينكه اين روزها به دريوزگي و بدبختي افتاده، سلمان رشدي نيست، كالبد متعفن يك انسان پست است كه روحش را به شيطان فروخته [است]. اما اين ابراهيم شهيد ما امروز زنده است و تا ابد هم زنده خواهد بود و تمام آزادگان جهان هم از محضرش مستفيض ميشوند.
«دكتر داوري»
«قطعنامه كه پذيرفته شد و آتش بس كه اعلام شد، من يك باره به خودم آمدم، ديدم که سفره را برچيده اند و نصيب من از روزي شهادت فقط حسرت است. بعد ازخودم پرسيدم: ابراهيم! آيا حقيقتاَ درجستجوي شهادت بوده اي؟ ديدم كه نه. باز از خودم پرسيدم: ابراهيم! اكنون چه؟ آيا آماده ي ديدار حق هستي؟ و باز پاسخ دروني ام حاصلي جز حسرت و اندوه نداشت. ديدم كه با تمام وجود به اين قفس خاكي چسبيده ام و بال و پر پروازم نيست. تعارف با خودم را كنار گذاشتم. ديدم كه در اين مدت از شهادت فقط دم ميزده ام، اما بارها آن را رد كرده ام. ديدم شهادت هديه اي است از طرف خدا كه ابتدا بايد بپذيري، بعد به آن برسي. و بدا به حال من! من در جام زهري كه امام نوشيد، آب حيات يافته بودم و بدا به حال من! من از قطعنامه متولد شدم.»
«از يادداشتهاي شهيد»
بعد از مرصاد من احساس مي كردم كه ابراهيم به يك بلوغ جديدي رسيده [است]. حرفهايش بوي امام ميداد. بوي شهيدان را ميداد، به قول شما مطبوعاتيها، بوي باروت ميداد. يك طوري از دوستان شهيدش حرف ميزد كه انگار در حضور آنهاست و من الآن بعضي وقتها كه فكرش را ميكنم، ميگويم كه نكند واقعاَ روح آنها را ميديد؟ و الآن اين باور به من و مادر هم سرايت كرده [است] و من هر وقت زيارت شهدا را ميخوانم، قبل از همه صداي ابراهيم را ميشنوم كه به سلامم جواب ميدهد.
«برادر شهيد»
ابراهيم براي من يك اسوه است، يك اسطوره است كه به حيات حقيقي رسيده [است]. زمان حياتش هميشه براي من نمونه ي كامل يك انسان بود كه توي اين دنيا به هويت خودش رسيده بود. نمونه ي كامل كسي بود كه خودش را خوب شناخته بود، مردمش را خوب شناخته بود، امامش را خوب شناخته بود، خدايش را خوب شناخته بود، دينش را و راهش را خوب شناخته بود و بالأخره هم رفت و رسيد و پيروز شد يعني شهيد شد.
«دكتر داوري»
«شيريني و لذت زندگي در آن است كه مرد در انتظار مرگ ننشيند، بلكه به دنبال آن برود و آن را در آغوش بكشد. شيريني زندگي در آنجاست كه حلاوت مرگ را دريابي و اينچنين است كه قاسم بن الحسن - عليهما السلام - از مرگ تعبير «احلي من العسل» دارد. شرافت و كرامت آدمي از زندگي و مرگش رقم ميخورد و من همواره از خداي لايزال خواسته ام كه چگونه زيستن و چگونه مردن، هر دو را، او به من بياموزد … ».
«فرازي از وصيت نامه ي شهيد»
«باسمه تعالي. خداوند اين شهيد عزيز ما را، كه تا دنيا باقي است به عنوان سند زنده و جاويد دلاوري و خداجويي اين مردم بر پيشاني تاريخ خواهد درخشيد، با شهداي كربلا و ائمه ي هدي ـ عليهم صلوات الله اجمعين - محشور بفرمايد.»
«... ... ...»
[در حاشيه ي قرآن اهدايي به خانواده ي شهيد]
پاورقي: 1- سوره مبارک حشر / آيه ي 19.